hanzmirck.web-log.nl

Boekingen: Ineke Wûst info@sss.nl

Promotie: Elaine Oey e.oey@pbo.nl

Hanz Mirck wordt gesponsord door café Vrijdag & muziekhandel Live-Music te Arnhem ______________________________________________

schelden doet geen zeer

Terwijl ik gisteravond een tof optreden samen met trompetvirtuoos Eric Vloeimans deed in de Zutphense Schouwburg, werd een schuimbekkende column van Arjan Peters afgedrukt in de Volkskrant. Het is een eh, niet zo vriendelijk stuk. Peters gebruikt de column-vorm om een stuk ongenuanceerder dan in een recensie te werk te gaan. Daar heb ik de volgende repliek op:

In de Volkskrant van 22 januari stond bij de korte signaleringen een stukje over mijn vertaling van ‘District and circle’ van Seamus Heaney. De anonieme auteur ging in op mijn vrije vertaling van de titel in ‘Regio en ring’. ‘Het is wennen’, besloot het stukje cynisch, wat je kunt lezen als een een conservatieve stellingname tegen iets wat niet zo degelijk is als vroeger. Maar de auteur is zich blijkbaar wel bewust van het feit dat hier een keuze gemaakt is.
Zo niet Arjan Peters, die schreef in de Volkskrant van vandaag (29 januari) een column (geen recensie) over diezelfde vertaling. Daarin stelt hij dat de titel verwijst naar de Londense metro en dat mijn vertaling ‘Regio en ring’ onjuist is. Het grappige is dat ik met instemming van Heaney deze keuze gemaakt heb, omdat de woorden volgens hem en mij meer betekenen dan alleen een plaatsaanduiding, en de Nederlandse lezer niet meteen de Londense metro in zijn hoofd heeft. Door toch de metrokaart als omslag te gebruiken is die betekenis wel gedekt. Maar dan is dat ineens weer niet goed, volgens Peters, want ‘Regio en ring’ zijn metrolijnen. Tja.
Volgens Peters heet de bundel alleen zo, omdat daar in 2005 een aanslag gepleegd werd. ‘Weet Mirck niets van,’ stelt Peters. Heaney mailde mij dit: ‘I chose District and Circle as a title because 1) I used to travel on that line/those lines when I worked on a summer holiday job in London, in the early 1960s - from Earls Court to St James's Park and back; but also 2) because the words 'district' and 'circle' apply to the book in a different way, in that many of the poems return to a district - my childhood world in Ulster - which the poems also 'circle', or circle around, in memory.’ Daarom stemde hij dus in met deze vrije vertaling. Wie heeft er gelijk?
Opvallend is dat Peters zich niet lijkt af te vragen waarom ik deze keuze gemaakt heb en denkt dat het pure domheid is. Waarom zou de vertaler Heaney in zijn dankwoord noemen? Je kunt dan toch zelf ook wel bedenken dat er overleg geweest is. En enige research op internet had Peters snel naar mijn weblog gebracht, waar de hele kwestie over de titelvertaling uitgebreid met voors en tegens beschreven wordt.
(Menno Wigman vertaalde het gedicht van Baudelaire ‘Enivrez-vous’ met ‘Wees altijd dronken’. Natuurlijk staat dat er niet, dat weet Wigman ook wel, maar het gedicht gaat over de strijd tegen de vergankelijkheid, de tijd, en die betekenislaag heeft Wigman zo gevangen, door een offer aan de letterlijke vertaling. Peters wil blijkbaar alleen letterlijke vertalingen, en daarom zegt hij in zijn stukje ook niets over de klank van de Nederlandse overzetting, of over oplossingen voor kwesties waarvan Heaney meende dat ze onvertaalbaar waren.)
Dan noemt Peters nog dat ik ‘veil’ niet met het (volgens de Van Dale verouderde) ‘voorhang’ vertaal maar met ‘sluier’. Het gedicht gaat echter over een sneeuwstorm – daarin zie je volgens mij als door een sluier, niet als door een gordijn, want dan zie je niets.
Ook de zin ‘een seconde lang / heb ik zelf de blik van een vogel’ is te moeilijk voor hem – ‘a birdseye of myelf’ had ik letterlijk moeten vertalen, vindt hij, terwijl de zinnen daaromheen al prachtig suggereren dat de ‘ik’ in het gedicht kijkt als een merel en dat hij spreekt over zijn dode broer.
Vertalers zijn ‘mensen die de schade beperkt houden’ stelt Peters negatief. Maar deze vertaler is een ‘beunhaas’, ‘nog gesubsidiëerd ook’. Dat zal ik even uitleggen: de bijdrage kwam van het Ireland Literary Exchange. ‘The literary quality of the translation is of an acceptable standard and consistent throughout. The translator clearly has a ‘good poetics sense’ and is the strong point of the translation,’ stelt de adviseur (in tegenstelling tot de columnist).
Na nog wat spelfouten wordt de vertaler Iers-engels afgeserveerd op een misser in een Latijnse uitdrukking. Ik vraag me af of de literaire kritiek, die steeds minder ruimte krijgt, gediend is met dit soort columns, die de schaarse kans om een mooie dichtbundel degelijk te bespreken laten liggen ten gunste van een aanvallen op de persoon van (in dit geval) de vertaler. Natuurlijk biedt de persoonlijke vorm hier ruimte voor bijvoorbeeld een scheldkanonnade, wat je in een serieuze recensie niet zou doen. Aan de andere kant is de kinderachtige aanval zo evident persoonlijk dat alleen hij daarom al niet serieus te nemen is. De reden dat ik er toch op inging, is dat ik het een blamage voor de literatuurkritiek vind.

Komende optredens

22/01 Isala college, Silvolde

27/01 Turing Victim Fundraising Event, Cafe van Weegen, Utrecht

30/01 Gedichtennacht, Delft

12/02 Dichter bij de Dag. EO radio 1

25/02 Bijeenkomst IJsselprong, Zutphen

26/02 Presentatie nieuwe bundel Lammert Voos, Bibliotheek Deventer

27/02 Poëziecentrum, Bredevoort

14/03 Cafestival, Luxorlive, Arnhem

28/03 Presentatie nieuw nummer Poëziepunt GL, Vlaams Arsenaal Nijmegen. (Mirck zingt)

28of29/06 Hofmakerij, Hanzehof Zutphen. Met danseres Karin Lambrechtse. (Nog ovb)

Mirck zingt Heytze

http://www.youtube.com/watch?v=fnucntIFmG8

http://www.youtube.com/watch?v=3r8Rs90cx_E

http://www.youtube.com/watch?v=NprY89_KubE

Nieuw werk uitgegeven

In januari verschijnt bij Meulenhoff mijn vertaling van de jongste dichtbundel van Nobelprijswinnaar Seamus Heaney, District and Circle; in het Nederlands Regio en Ring geheten. Op www.decontrabas.com zal tegelijkertijd een voorpublicatie verschijnen.

Ook verschijnt begin 2010 een nieuwe editie van het literaire tijdschrift Het Liegend Konijn, met daarin een reeks van 10 gedichten die ik schreef bij kleurenetsen van kunstenaar Ad Arma. Dichters Peer Wittenbols en Han van der Vegt schreven ook gedichten bij diens werk, een Arnhemse galerie zal daar The book of oblivian van uitbrengen.

Uitgeverij 69 brengt tenslotte een nieuw gedicht van mijn volgende, vijfde poëziebundel uit. Hou de site in de gaten.

De Vlaamse uitgeverij P brengt een bundel Ik ben niet gek. Ik ben een gedicht uit, met teksten over waanzin, met (gezien het onderwerp) vanzelfsprekend ook een gedicht van ondergetekende.

Ondertussen werk ik ook door aan mijn tweede roman Nachtspiegelingen, en met mij 72 leerlingen van het Liemers College in Zevenaar, die daar allemaal een omslag voor ontwerpen. Het mooiste maakt grote kans in de boekhandel te belanden.

Komende optredens

28/11 Pindaconcert, Utrecht. Try out nieuwe vertaling Seamus Heaney

19/12 Pindaconcert, Utrecht. Mirck zingt & speelt dobro. (Met ook Ingmar Heytze en Tsead Bruinja op gitaar!)

21/12 Dichter bij de dag. EO radio 1, 10.30-12.00 uur

Planning voor het nieuwe jaar volgt in het nieuwe jaar!

Gedicht voor Dit is de dag (EO radio 1)

Hemelvaartstraat

Dachau, Birkenau, Auswitz, Sobibor,
alleen Treblinka heeft een sprank van hoop
– is dat de last van de geschiedenis
of zijn die namen van zichzelf al droevig?

Het verleden lijkt onwerkelijk
en ongrijpbaar voor wie daarna
een andere wending aan de geschiedenis wil geven
Woorden uit een mythologie
dat wat was en nu niet meer, en toch weer wel

Woorden die je hoort zoals een kind woorden hoort
je begrijpt het maar je begrijpt het niet
je bent op de plaats maar je ziet het niet
waar is de oorlog, de dag nadat je wegging
slaat de bom in. Juist dat stemt je droef

Wat is werkelijk:
een naam in een boek
de naam van een straat
als een grap die je niet begrijpt
waarom je maar lacht

Welkomstgedicht voor Peter Holvoet-Hanssen

Er is een man die ieder jaar de haven binnen vaart
onder veel gejoel en geklap, steunend op een staf
met een mijter waar het kruis verboden schijnt
met knechten van een bedenkelijk allooi
die alleen cadeaus bij nacht en ontij geeft
of ongezien om de deur gooit
en waar de kinderen bang voor zijn

Maar jij was allang in de haven
met je eigen haar, dag na dag
je was al dichter van de stad voor je stadsdichter werd
We waren op een feest
Je zei dat je niemand kende
Dat je onze uitgever niet aan durfde spreken
Maar je was al beroemd voor de mensen je kenden
een vreemde, een zoon

En dan: de Farao’s waren bang voor het vreemde volk
dat ze als slaven binnengehaald hadden
ze stuurden ze terug de woestijn in
en werden door een volk uit eigen land overmeesterd

Je was al vrij voor we gevangen werden
Bevrijd mij van mijn kleinburgerlijke angst
bevrijd ons van wat niet kan gebeuren
en ik zal je lezen als mijn ogen
met een stoomschip vertrokken zijn

Presentatie Het Leugenarchief

Toes & Hoeps vormen een internationaal schrijversduo. Hun eerste thriller 'Kunst zonder Genade' werd genomineerd voor de Gouden Strop 2008 en haalde de shortlist van de Belgische Diamanten Kogel in 2008. 'Het Leugenarchief' is een nieuwe thriller van dit unieke tweetalige schrijversduo, boordevol maatschappelijke thema's en herkenbare relatieproblemen. De pers was lovend over de eerste misdaadroman van de in Oosterbeek woonachtige Jac. Toes en de Duitse Thomas Hoeps. Het tweetal geeft zaterdag 14 november een lezing in boekhandel Hijman & Arends te Arnhem. Net als in Kunst zonder Genade figureert in Het leugenarchief het opmerkelijke Nederlands-Duitse duo bestaande uit Robert Patati, de eigenzinnige kunstrestaurator uit Krefeld, en Micky Spijker, psychologe en politievrouw uit Arnhem. Nadat Wolfgang, een collega van Robert, in Amsterdam het beeldarchief van bedrijf Duneko heeft gerestaureerd, komt hij bij een aanslag om het leven. Alles wijst erop dat niet hij maar de CEO van Duneko het doel was. Maar wie heeft het op hem gemunt en waarom? Lucratieve handel Samen met Micky duikt Robert in het verleden en heden van Duneko, waarbij contacten met foute regeringsleiders en lucratieve handel in biobrandstoffen aan het licht komen. Ook blijken Wolfgangs activiteiten voor Duneko een steeds schimmiger wordend tintje te hebben. Het Leugenarchief is een thriller over de verraderlijke werking van het geheugen, over een knipperlichtrelatie, over Afrika als moderne kolonie van de westerse wereld voor de productie van biobrandstoffen, over chantage en steun aan corrupte regeringsleiders. Van Jac. Toes verschenen bij De Geus De afrekening (Nominatie Gouden Strop) , Fotofinish (Gouden Strop 1998 en filmrechten verkocht in 2009), De kleine leugen en Blind zicht. Toes ontving in 2007 Die goldene Handschelle, de oeuvreprijs van de stad Herzogenrath. Thomas Hoeps (Duitsland, 1966) studeerde Germanistik en promoveerde op Terrorismus in der deutschen Literatur. Sinds 1990 publiceerde hij zes boeken waaronder de roman Pfeifer bricht aus en de verhalenbundel Tomorrow never knows / Systemsieg. Hij is bekroond met de Stimuleringsprijs van de Stad Düsseldorf en de Nettetaler Literaturpreis. Toes & Hoeps zullen tijdens hun lezing worden geïnterviewd door Hanz Mirck. Daarnaast zullen zij aan de hand van voorgelezen fragmenten vertellen over hun research, de thematiek in hun misdaadromans en hun bijzondere vorm van samenwerking. * Zaterdag 14 november 20.00 uur. Toegang gratis, reserveren gewenst. Boekhandel Hijman & Arends, Grote Oord 15 Arnhem, tel: 026-4424938.

Basisboek literatuur besproken

Hier een mooie bespreking van dit enthousiasmerende leerboek voor aankomend docenten Nederlands. (Klik op het plaatje voor een vergroting.)

komende optredens

07/11 Jubeleum boekhandel Savanah Bay. Zie de site van de winkel.
Met Ingmar Heytze, Leine, e.v.a.

08/11 Cafestival, Luxor Live Arnhem. Zie Luxor live.

14/11 Presentatie Het leugenarchief (Jac Toes) met interview door HM. Zie de site van de winkel.

19/11 Isalacollege, Terborg

23/11 Dichter bij de dag. EO radio 1, 10.30-12.00 uur

28/11 Pindaconcert. HM leest uit zijn nieuwe vertaling Ring en regio van Nobelprijswinnaar Seamus Heaney. Reeds uitverkocht!

recensie Club Oostpool

Armen als sierlijke takken

Club Oostpool lijkt een schot in de roos: de derde editie van deze ‘culturele nachtclub’ was uitverkocht. Het uitdagende programma spreekt jong publiek aan.

Dichter Hans Mirck die vanaf een hoog podium voorleest uit eigen werk, terwijl danseres Karin Lambrechtse van Introdans improvisaties danst. Lambrechtse, gevangen in een spotlight, lijkt te spelen met de woorden en zinnen die naar beneden dwarrelen. Als Mirck het in het gedicht Eclips over bomen heeft, zie je de armen van Lambrechtse veranderen in sierlijk in de wind meedeinende takken.
Het is een bijzondere combinatie van kunstvormen waar het publiek in Club Oostpool ademloos naar kijkt en luistert, luistert en kijkt. „Eigenlijk mocht ik niet mee_doen. Je bent te bekend, zei organisator Timothy de Gilde”, zegt Hans Mirck met een lach. Hij weet De Gilde te overtuigen met het ar_gument dat hij ‘iets heel nieuws’ van plan is. De Arnhemse dichter Mirck werkt vaker improviserenderwijs samen met muzikanten, zoals de Guus Tangelder Bigband en Het Gelders Orkest. „Maar dit was echt een experiment. Karin gebruikt taal als muziek en ik doe mijn best nog meer muzikaliteit in de zinnen te leggen.”_De optredens in Club Oostpool zijn verrassend en duren niet te kort en niet te lang. Wie Club Oostpool bezoekt, is verzekerd van een avondje cultureel zappen in een trendy omgeving met als toetje lekker een paar uur swingen op live muziek. Bezoekers proeven er, afgelopen zaterdag ook letterlijk, van zeven optredens van jong en lokaal talent op het gebied van zang, dans, literatuur en beeldende kunst. Dat mensen eten en hoe ze dat doen fascineert Emke Idema. Ze bekeek eetfilms als La Grande Bouffe en trakteert in Club Oostpool op een ‘eetperformance’. Met een mond vol zegt ze: „ Liefje, ik ga bij je weg”. Er volgt een half verstaanbaar verhaal. Een onverwachte combinatie die hilarisch werkt op het publiek. Publiek dat even later boterhammen met jam krijgt gepresenteerd, zodat Idema gewapend met een camera tussen het publiek haar ‘ultieme eetfilm’ kan maken. En zo ben je in Club Oostpool ineens onderdeel van een voorstelling.

Uit De Gelderlander (Francien van Zetten) 02-11-2009

Mirck zingt Heytze (literaturia 2009)

Club Oostpool(31/10/09) met Karin Lambrechtse (introdans)

Gedicht voor Dit is de dag (EO radio 1)

Competitie voor het martelaarschap

In deze wereld herken ik je niet op straat
en wordt het bordeel beschermd door de engelen
van de hel. In deze wereld wordt de hoeren
niets misdaan, alleen gelegenheid boven geboden

Een beter leven voor een gokker
die nooit de hoofdprijs wint
of een illegale dame is een menswaardige,
verslavende hel

Heel de vederlicht verloren wedstrijd lang
wist je alle klappen dat je won
maar de slowmotion zag er anders uit
absoluut, je weet het bijna zeker

Dan klinkt de bel, vervliegt voodoo
uit een tijdelijk lichaam – een grapje
Kom, verklaar jezelf maar heilig
zodat er weer één wereld is

©Hanz Mirck

komende optredens

24/09 Mirck interviewt Thomas Rosenboom, bibliotheek Zutphen

26/09 Presentatie PoëziepuntGL, Renkum. Mirck zingt

27/09 Festival Dichter aan Huis, Den Haag

04/10 Festival Dichter bij Foltz

15/10 Literair spreekuur Ruurlo

19/10 Literair spreekuur Aalten

20/10 Literair spreekuur Zutphen

30/ 10 van Wassenaerfestival. Mirck met ensembe Nuove Musische. Muziekgebouw aan t IJ

31/10 Club Oostpool, Arnhem. Samen met danseres Karin Lambrechtse!

07/11 Jubeleum boekhandel Savanah Bay

08/11 Cafestival, Luxor Live Arnhem

19/11 Isalacollege, Silvolde

Bij dit gestadig stromen

Gister verscheen een nieuw boek van illustrator Dirk van der Maat (bekend van o.a. de omslagen van kinderboeken van Thea Beckman en Jan Terlouw). Het heet Bij dit gestadig stromen en werd gemaakt bij de opening van het nieuwe gebouw van het waterschap Rijn & IJssel in Doetinchem. In het gebouw is het gedicht dat ik voor de bundel schreef op een glazen wand aangebracht (maar door de nogal vrijzinnige vormgever niet als sonnet weergegegeven). Het prachtige boek is te bestellen bij boekhandel Janssen en de Feijter in Velp (www.eenpassievoorboeken.nl).

Gedicht voor Dit is de dag (EO radio 1)

De dag dat de bonus komt

Wij leven in een wereld
met mooie woorden voor lelijke dingen
Wie veel verdienen, verdienen zij veel?
Jazeker. Op een dag zal de bonus komen
maar anders dan je berekende
op een dag zul je merken dat je fantasie ronddwaalt
in steeds kleinere ommetjes
achter de hekken om je landgoederen
achtervolgt door de angst alles te verliezen
een eigen hel op aarde

(Geef ze meer geld, dat is goed
helemaal alleen met alle luxe die ze niet kunnen delen
alleen maar kunnen verliezen,
die allang niet meer blij maakt maar een last wordt
geef ze meer, bonussen maken bonussen)

Tot je niet meer weet wie je bent
alles gewonnen, jezelf verloren
in hoe je dacht dat rijkdom eruit zag
De lengte van de wijsvinger
hangt af van de hoeveelheid testosteron in de baarmoeder
maar uiteindelijk ben je alleen met alles wat van jou is
en valt er niets meer te wijzen
hoe goed je ook bent

© Hanz Mirck

Eén dezer dagen verschijnt de bundel Dit is de dag met 50 gedichten uit het radioprogramma bij uitgeverij Brandaan.

Beslan

Vandaag wordt herdacht dat vijf jaar geleden een school in Beslan gegijzeld werd. Ik schreef er destijds een gedicht over (voor VPRO's De ochtenden) dat nog steeds tot mijn live-repertoire behoort:

Van Beslan tot Holland

Je moet altijd in een roes zijn
omdat de wereld van zichzelf al tolt
Soldaten zijn het beste dronken
of geloof in een God die drank verbiedt
en wees dronken van gelijk, van inkt of kerosine
Je moet altijd in een roes zijn, dingen doen
die niemand nuchter nadoen zou
Schiet op kinderen, op wat je maar beweegt
Zorg dat je gestuurd word en niet zelf meer stuurt
lal onzin de ether in,
En als je niet meer weet wat je moet doen
vraag dan aan je dove vader, aan de blinde ziener
aan de priester die de taal niet spreekt wat je moet doen.
En zij zullen je antwoorden: je moet gijzelen,
altijd gijzelen, gijzel elkaar, de hele wereld.
En als je niet meer weet waarom zullen je dove vader,
de blinde ziener en de priester die de taal niet spreekt
je antwoorden: omdat je dronken bent, dronken van gelijk,
van inkt of kerosine want je moet,
je moet altijd in een roes zijn
en niet bij machte nog te spreken
want hoe kun jij verklaren wat je hebt gedaan?

© Hanz Mirck

Johan de Boose schreef over hetzelfde onderwerp een gedicht dat qua strekking behoorlijk overeen komt, alleen besluit hij met: 'ik schrijf de taal van schoften'.

gedicht voor EO radio

Afgelopen maandag schreef ik onderstaand gedicht voor Dit is de dag, op radio 1.

Verrommeling

Bouw mij een vrijhaven
desnoods met corrupt geld

Bouw mij een vrijplaats
desnoods van een onvrij regime
van veel textiel
en vijf gebeden naar het oosten

Bouw mij een haven
al loopt de bouwput langzaam vol
door een vuile geldstroom, de reflecties
van de school van lelijkheid

Geen huis, maar ruimte is nodig
om anders te kunnen denken
Ik zal de kikker zijn
die uit de kruiwagen springt

Gedicht voor De ketting

Dichter Daniël Dee bedacht voor het VPRO radioprogramma De Avonden het concept 'De ketting': elke week regaeert een dichter op het gedicht dat zijn voorganger de week daarvoor heeft gemaakt. Ik mocht reageren op een mooi gedicht van Mischa Andriessen. Gisteravond las ik mijn gedicht voor in aflevering 7.

Geef ons heden

Gemaakt van vochtige aarde, minuscule stukjes mineraal
van dwingend zonlicht en striemende regen
de wind die talmend door de halmen streelt
en nog niet neerslaat wat weerloos rechtop staat
Geef het

De marteling die het murwe zaad steelt
de dolle draaiing van het kneden,
de werveling,
de hel van de loeiende gloed
Geef het, geef het aan mij

De kerf van het mes over de kap
waardoor twee ronde harthelften ontstaan
in iedere snee, straks, als het ochtend wordt
van liefdevol geduld
Ik heb het nodig

En de liefde
van de geduldige bakkersvrouw
die nog slaapt
en droomt
Breek het, breek het met mij